EƩn model voor brede welvaart

Dit rekenmodel is in ontwikkeling. Op deze pagina leggen we uit waar het op voortbouwt en wat de ambitie is. Het is nog geen afgerond instrument.

1. De economie is ingebed in de natuur (Dasgupta)

De Dasgupta Review on the Economics of Biodiversity (2021), in opdracht van het Britse ministerie van Financiën1, stelt dat de economie geen los systeem is maar onderdeel van de biosfeer: "The economy is embedded in the biosphere and is not external to it". De review behandelt natuur als kapitaal, naast geproduceerd en menselijk kapitaal. Welvaart wordt dan gemeten als inclusief vermogen (inclusive wealth), waarbij aantasting van de natuur telt als afschrijving op dat vermogen. Zie ook de pagina Flora en Fauna.

Cirkelvormige figuur: in het midden een paarse cirkel met de economie, met fabrieken, huizen, verkeer en een vliegtuig, omringd door een groene ring met bossen, dieren en een rivier als biosfeer. Rondom staat de tekst: de economie is ingebed in de biosfeer en staat er niet buiten.
De economie is ingebed in de biosfeer en staat er niet buiten. Figuur uit de Dasgupta Review (2021), via University of Cambridge.

2. Sociaal fundament en ecologisch plafond (Raworth)

Kate Raworth beschrijft in Doughnut Economics (2017) een veilige en rechtvaardige ruimte tussen twee grenzen23. De binnenrand is het sociaal fundament: basisbehoeften zoals voedsel, water, huisvesting, gezondheid en inspraak, waaronder niemand zou moeten vallen. De buitenrand is het ecologisch plafond, gebaseerd op de planetaire grenzen. Tekort zit binnen de donut, overschrijding erbuiten.

De donut van Kate Raworth: een groene ring als veilige en rechtvaardige ruimte, met binnen het sociaal fundament met onder meer voedsel, water, gezondheid, onderwijs en huisvesting, en buiten het ecologisch plafond met negen planetaire grenzen zoals klimaatverandering en verlies van biodiversiteit.
De donuteconomie van Kate Raworth: tussen een sociale ondergrens en een ecologisch plafond. The Doughnut of social and planetary boundaries. Credit: Kate Raworth and Christian Guthier, CC BY-SA 4.0. Raworth, K. (2017), Doughnut Economics: seven ways to think like a 21st century economist. London: Penguin Random House.

3. Het bw3d-model van Burgerplatform

Het bw3d-model is een interactief 3D-prototype van Burgerplatform dat beide gedachten samenbrengt. In het hart staan democratie, overheid en het Fonds Brede Welvaart. Daaromheen toont het model:

  • vijf thema's van menselijke welvaart: bestaanszekerheid, veiligheid en gezondheid, verbondenheid, erkenning en participatie, en ontplooiing;
  • de levende aarde: soortenrijkdom en populaties, habitats en ecosystemen, dierenwelzijn en natuurlijk kapitaal;
  • de negen planetaire grenzen, met per grens of die overschreden is volgens de Planetary Health Check4;
  • de systemen van de economie, zoals voedsel en energie, met de druk die zij op grenzen en thema's uitoefenen;
  • geldstromen uit de Rijksbegroting 2026, waaronder fossiele regelingen.

Een deel van de waarden in het prototype is nog illustratief en staat in het model gemarkeerd als voorbeeldwaarde, niet als meting.

Schermafbeelding van het bw3d-model van Burgerplatform in bovenaanzicht. In het midden democratie, overheid en het Fonds Brede Welvaart met de huishoudens. Daaromheen vijf gekleurde welvaartsthema's, zoals bestaanszekerheid, verbondenheid en ontplooiing, en een ring van economische systemen, zoals zorg, onderwijs, energie, landbouw en defensie. Pijlen tonen geldstromen in miljarden euro. Buiten liggen de levende aarde en de negen planetaire grenzen, waarvan de rode delen overschreden zijn. Links staat een toelichtingspaneel met een schuif voor herverdeling, rechts een detailpaneel met uitleg over het hart van het model, de CBS Monitor Brede Welvaart en geldstromen uit de rijksbegroting 2026 met bronnen.
Het bw3d-model van Burgerplatform: de economie en de brede welvaart binnen de levende aarde en de planetaire grenzen. Een deel van de getoonde waarden zijn voorbeeldwaarden. Open het interactieve model.

Ambitie: alles in één model

Ons doel is deze benaderingen te integreren in één model. Daarin worden de effecten van beleid, zoals berekend in maatschappelijke kosten-batenanalyses (MKBA), zichtbaar tegen het sociaal fundament en de planetaire grenzen. Zo ontstaat per maatregel een beeld van wat die betekent voor mensen en voor de natuur waar de economie op rust. Dit is een ambitie: het model wordt stap voor stap opgebouwd en waar mogelijk onderbouwd met bronnen.

Bronnen

  1. Dasgupta, P. (2021). The Economics of Biodiversity: The Dasgupta Review. HM Treasury. gov.uk
  2. Raworth, K. (2017). Doughnut Economics: Seven Ways to Think Like a 21st-Century Economist. Random House Business. kateraworth.com
  3. Doughnut Economics Action Lab. About Doughnut Economics. doughnuteconomics.org
  4. Planetary Health Check. planetaryhealthcheck.org