In deze aflevering van de podcast Kwestie van Centen (De Telegraaf) gaat presentator Wouter de Winther in gesprek met oud-CPB-directeur en emeritus hoogleraar Coen Teulings over de balans tussen markt en overheid, zijn afscheidsrede en het huidige economische beleid.
Belangrijkste Onderwerpen en Inzichten
-
De erfenis van het neoliberalisme en de jaren '80
Teulings verdedigt de neoliberale hervormingen uit de jaren '80 (onder Lubbers, Thatcher en Reagan) als noodzakelijk en succesvol. Hij legt uit hoe Europa destijds vastliep in een langdurige werkloosheidscrisis (zoals beschreven door economen Blanchard en Summers), en hoe hervormingen in de sociale zekerheid en grootschalige privatiseringen (zoals PTT/KPN en nutsbedrijven) Nederland weer economisch gezond maakten.
-
Kritiek op het huidige huurbeleid en de woningmarkt
De woningmarkt is volgens Teulings niet vastgelopen door "marktfalen", maar door dramatische overheidsblunders. Hij hekelt de Wet betaalbare huur van voormalig minister Hugo de Jonge en de fiscale veranderingen in Box 3. Omdat het huurrendement kunstmatig laag wordt gedrukt, verkopen particuliere verhuurders massaal hun panden, waardoor het huuraanbod juist verder krimpt. Er moet volgens hem een neutraal evenwicht komen tussen huren en kopen, in plaats van politieke sturing die averechts werkt.
-
De nasleep van de coronacrisis en de energiecrisis
De coronacrisis wekte de illusie dat de overheid ieder economisch probleem met miljardencompensaties kan oplossen. Ook tijdens de energiecrisis (na de inval in Oekraïne) wilde Den Haag te veel ingrijpen. Teulings benadrukt dat hoge energieprijzen een cruciale functie hebben: ze prikkelen burgers en bedrijven om energie te besparen, huizen te isoleren en over te stappen op alternatieven.
-
De rol van rechters en centrale banken
Teulings uit kritiek op de tendens waarbij rechters en centrale banken op de stoel van de politiek gaan zitten (zoals bij klimaatuitspraken tegen Shell of groene doelstellingen bij centrale banken). Fundamentele maatschappelijke keuzes horen thuis in de politieke arena, niet bij onafhankelijke instituties die hun strikte mandaat oprekken.
-
De koers van de VVD
Teulings maakt zich zorgen over de huidige koers van de VVD. Waar de partij traditioneel stond voor verstandig, marktgericht economisch beleid en doelmatigheid, laat ze dit nu liggen—bijvoorbeeld door rekeningrijden te blokkeren (terwijl de weginfrastructuur vastloopt) en overheidsmiljarden te willen steken in dure kernenergie in plaats van dat aan de markt over te laten.